Bankierzy przeciwko eliminacji gotówki z obrotu

Błażej Sarzalski        27 sierpnia 2018        3 komentarze

W Unii Europejskiej 80 procent wszystkich płatności nadal dokonuje się za pomocą gotówki, choć w krajach takich jak Estonia, Holandia czy Finlandia już około 50 procent wszystkich transakcji dokonywanych jest w formie elektronicznej, w Szwecji zaś blisko 90%!

Cytowani przez Politico bankierzy zauważają jednak, że w pełni elektroniczna waluta narażona jest na akty cyberterroryzmu, czy awarie infrastrukturalne, które wymusiłyby powrót do gospodarki wymiennej. Wedle niektórych nic tak nie ukoi człowieka, jak pewna ilość gotówki schowana gdzieś na ciężkie czasy. Wydaje się to głosem rozsądku w opozycji do wielu wizjonerów, którzy widzą pieniądz fizyczny jako przeżytek.

Obawiam się jednak, że nawet takie głosy nie zatrzymają elektronicznej (r?)ewolucji i w krajach nordyckich ludzie płacący gotówką już niedługo będą postrzegani, w najlepszym razie, jako nieszkodliwi ekscentrycy, a w najgorszym jako oszuści podatkowi. Dość powiedzieć, że w Szwecji w życie musiało wejść prawo, które nakazuje tamtejszym sklepom przyjmowanie płatności także w gotówce.

Dokąd zmierzamy?

Procedura przeciwdziałania praniu pieniędzy dla biur rachunkowych i biur wirtualnych

Błażej Sarzalski        23 sierpnia 2018        Komentarze (0)

Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wśród instytucji obowiązanych do badania ryzyk związanych z praniem pieniędzy wymienia między innymi biura wirtualne oraz biura rachunkowe. Wewnętrzna procedura przeciwdziałania praniu pieniędzy to dokument, który bezwzględnie wymagany jest przepisami wzmiankowanej ustawy. Określa ona sposoby i procedury, jakimi ma się kierować jednostka, chcąc realizować zadania określone ustawą.

Procedurę powinno mieć więc każde biuro rachunkowe, biuro wirtualne, a także każda inna instytucja obowiązana (np. pośrednik w obrocie nieruchomościami, niektóre fundacje, adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi), przy czym stopień jej szczegółowości i skomplikowania zależy od charakteru, rodzaju i rozmiaru działalności.

W przypadku biur rachunkowych konieczne jest z pewnością opisanie czynności  lub działań podejmowanych w celu ograniczenia ryzyka prania pieniędzy oraz zasad rozpoznawania i oceny tych ryzyk. Z pewnością konieczne okaże się także opisanie zasad stosowania środków bezpieczeństwa finansowego oraz przechowywania dokumentacji. Jeżeli biuro ma pracowników procedura powinna odnosić się też do kwestii ich szkolenia oraz zasad zgłaszania potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Procedura przeciwdziałania praniu pieniędzy jest obligatoryjna od 13 lipca 2018 roku.

Jeżeli jeszcze jej nie masz, może czas zlecić prawnikowi jej sporządzenie?

Czy korzystanie z usług powierników jest bezpieczne?

Błażej Sarzalski        21 sierpnia 2018        Komentarze (0)

Czy korzystanie z powiernika jest bezpieczne?

To pytanie z kategorii: czy jak dostanę od kogoś weksel to mogę być pewny/a, że zapłaci? albo czy jak podpiszę z kimś umowę to ta osoba ją zrealizuje? Weksel jest niewątpliwie wspaniałym i przydatnym narzędziem zabezpieczania zobowiązań, precyzyjnie spisana umowa jest podstawowym aktem staranności, gdy chcemy dochodzić swoich roszczeń…

Nikt jednak nie da gwarancji, że wystawca weksla jest wypłacalny. Podobnie nikt nie zagwarantuje Ci, że druga strona umowy wywiąże się z niej. Jeżeli ustanowisz kogoś powiernikiem, powierzając mu na przykład swoje udziały w spółce lub nieruchomość, musisz zadać sobie jedno, bardzo, ale to bardzo ważne pytanie.

Co chcesz robić w życiu?

(Tak, wiem… pachnie klasyką polskiego filmu).

Czy chcesz drżeć o mienie powierzone powiernikowi? A może chcesz spać spokojnie?

No, jeżeli to drugie to cóż. Zacznij to robić.

Pomogę Ci kilkoma złotymi radami:

Pierwsze primo, zarówno w naszym pięknym słowiańskim języku, jak i w języku anglosaskim, ale także po łacinie słowo “powiernictwo” (trust, fiducia) ma swój źródłosłów w słowach “wiara”, “zaufanie”, “fides”. Powierzasz komuś swój majątek, musisz mieć bezwzględne zaufanie do tej osoby. Są takie osoby, które nie są zdolne do takiego zaufania – dla nich przewidziane są inne sposoby na zachowanie anonimowości w biznesie (np. spółka anonimowa). Inni takim zaufaniem potrafią obdarzyć rodzinę, albo profesjonalistę – prawnika.

Z ostatniej dwójki, gdybym miał wybierać, wziąłbym prawnika. Jasne, trzeba mu (mi) zapłacić, ale nigdy nie wiesz, czy z rodziną nie wyjdziesz najlepiej… na zdjęciu.

Drugie primo, zabezpiecz się. Czasem będziesz musiał/a wejść w ten deal bez absolutnego zaufania. Możesz sobie jednak pomóc, poprzez profesjonalne przygotowanie umowy powierniczej, a także zadbanie o zabezpieczenie jej wykonania przez powiernika. Prawo cywilne od kilku tysięcy lat oferuje sprawdzone sposoby: weksle, zastawy, hipoteki, pełnomocnictwa. Dlaczego z nich nie korzystać?

No i trzecie primo, ultimo – a tyczy się to szczególnie offshorowych firm zajmujących się usługami nominee oraz trustami. Poczytaj o nich w Internecie, sprawdź co piszą o nich ludzie na forach internetowych, jeżeli szukasz anonimowości możesz być łatwym celem, przestępcy mogą wychodzić z założenia, że skoro szukasz anonimowości to nie będziesz zainteresowany kontaktem z organami ścigania.

A jeżeli masz jakiekolwiek pytania lub szukasz oferty kancelarii, która ma twarz, imię i nazwisko i doświadczenie w sprawach trustów, także prawa polskiego, to nie wahaj się, tylko pisz. Znajdziemy dla Ciebie dobre rozwiązanie.

Projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Błażej Sarzalski        10 sierpnia 2018        Komentarze (0)

Kiedyś w średniowieczu, gdy wprowadzano dziesięcinę (jak sama nazwa wskazuje był to podatek od 1/10 przychodów) to wywoływało to powstania. Było to co prawda w świecie, gdzie przemoc, także ta “instytucjonalna” (ze strony feudałów, biskupów) była o wiele bardziej rozpowszechniona niż teraz.

Wydaje się, że wraz z wprowadzeniem nowoczesnej demokracji, doktryny legalizmu (działania na podstawie i w granicach prawa), kontrolą władzy wykonawczej przez parlament, niezależnym sądownictwem, dorobkiem ONZ i Rady Europy w zakresie ochrony praw jednostki, żyjemy w innym świecie. W świecie gdzie mamy szansę bronić się przed przemocą instytucji za pomocą litery prawa.

Na pomysł, aby własność była prawem świętym i nienaruszalnym wpadli rewolucjoniści francuscy (choć może był to bardziej wrzucenie tej myśli do obiegu prawnego) i wydaje się, że od tego czasu myśl ta, chociaż ewoluuje w duchu socjalnym (własność to także odpowiedzialność), nie była kwestionowana w swojej istocie. Protokół 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka rozszerzył podstawowy tekst konwencji o ochronę prawa własności.

W art. 1 protokołu czytamy:

Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swojego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.

W Ministerstwie Sprawiedliwości powstaje jednak projekt ustawy, który uderza w istotę prawa własności.

Chodzi o nową ustawę o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Chodzi o to, żeby w dużej mierze martwe przepisy dotychczasowej ustawy, zaprząc do sprawy walki z mafiami i oszustami podatkowymi.

Cel szczytny, ale w obliczu tego co dzieje się aktualnie z sądownictwem (ja już nie mówię o tym, czy to co się dzieje jest zgodne z Konstytucją, czy też nie, a raczej o tym, jakiej jakości ludzie zastępują lub będą zastępować ludzi dotychczasowych) oraz prokuraturą projekt ustawy słusznie budzi strach.

Dlaczego?

Ustawa dotyczy podmiotów zbiorowych, do których zaliczamy np. fundacje, stowarzyszenie oraz wszelkie spółki, a także spółki zagraniczne (o ile czyn zabroniony przez prawo naruszał interesy państwa polskiego).

Spółka taka odpowiada za działania swojego zarządu, pełnomocników, prokurentów, także fałszywych pełnomocników (np. osób dopuszczonych do działania bez umocowania prawnego w imieniu spółki), innych przedsiębiorców współdziałających ze spółką. W projekcie znajdują się co prawda przesłanki wyłączenia odpowiedzialności, ale dowiedzenie tych przesłanek (odwrotnie niż w procedurze karnej) przerzucone jest na sam podmiot zbiorowy – podstawową przesłanką pozwalającą na uniknięcie odpowiedzialności spółki jest wykazanie, że zarząd działał z należytą starannością lub zapewniono nadzór nad pracownikami i innymi osobami działającymi w imieniu spółki.

Spółka ponosi odpowiedzialność nawet wtedy, gdy z jakichś powodów czyn zabroniony popełniony przez jej organ nie stanowi przestępstwa (z powodu okoliczności wyłączającej przestępność czynu).

Ba, nawet gdy nie da się przypisać podmiotowi zbiorowemu odpowiedzialności, bo np. organy spółki były nieświadome brania udziału np. w karuzeli VAT to i tak można skonfiskować majątek spółki, dlaczego by nie?

Litościwie jednak,  jeżeli orzeczenie przepadku składników majątkowych byłoby niewspółmiernie dolegliwe wobec osoby, której przysługują prawa majątkowe do podmiotu zbiorowego (czyli np. wspólnika), w szczególności gdy osoba ta zachowała należytą staranność, wymaganą w danych okolicznościach, w nadzorze nad działalnością tego podmiotu, sąd zamiast przepadku może orzec nawiązkę – to miłe, że Minister Sprawiedliwości myśli o majątku wspólników (przecież konfiskata majątku spółki znajduje odzwierciedlenie w wartości ich udziałów lub akcji) novum, nigdzie dotychczas w polskim prawie nie istniał obowiązek nadzorowania własnej spółki – wspólnik był dotychczas dawcą kapitału.

Następuje zmiana paradygmatu?

Co więcej, prokuratura może już w czasie postępowania wprowadzić ze skutkiem natychmiastowym zarząd przymusowy. Po wprowadzeniu zarządu dopiero sąd zatwierdza decyzję prokuratora.

Spokojnie, są jeszcze sądy!

Jakie sądy?

Od czasu kiedy jeszcze na studiach zajmowałem się kwestiami ochrony praw jednostki (a był to 2004 czy 2005 rok)  i uczestniczyłem w międzynarodowych szkoleniach i kursach z tego zakresu, wszyscy zawsze podnosili, że w Polsce sądy masowo i bezrefleksyjnie stosują środki zapobiegawcze, m.in. areszty wydobywcze. Jestem pewien, że dzięki “dobrej zmianie” nic się w tym zakresie nie zmieni, a usłużny sędzia klepnie wszystko.

A… i na dokładkę:

Art. 30. Podmiot zbiorowy nie podlega odpowiedzialności na podstawie niniejszej ustawy, jeżeli od popełnienia czynu zabronionego upłynęło 10 lat.

Art. 63 ust. 1 Do odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione, o których mowa w art. 16 ustawy uchylanej w art. 64, popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy wprowadzane niniejszą ustawą, pod warunkiem równoczesnego spełnienia przesłanek odpowiedzialności określonych w art. 3 ustawy uchylanej w art. 61.

Co to oznacza?

Oznacza to, że można ścigać spółkę na podstawie nowej ustawy, stosując nowy katalog środków zabezpieczających i karnych (konfiskaty, zarządy przymusowe) jeżeli tylko spełniają one przesłanki odpowiedzialności wynikające z ustawy dotychczasowej – czyli znowu postawienie na głowie zasad prawa karnego, gdzie stosuje się zawsze przepisy, które są względniejsze dla sprawcy.

Sami oceńcie, czy nowe prawo spełnia standardy konwencyjne.

Exit tax od 2019 roku w Polsce

Błażej Sarzalski        02 sierpnia 2018        4 komentarze

Nowy podatek dotknie polskich przedsiębiorców już od 2019 roku, czyniąc przeniesienie biznesu do jurysdykcji mniej opresyjnej podatkowo jeszcze mniej możliwym niż jest to dotychczas.

O czym mowa? O podatku od wyjścia, czyli tak zwanym exit tax.

Wymóg wprowadzenia rozwiązania polegającego na opodatkowaniu niezrealizowanych zysków w przypadku m.in. zmiany rezydencji podatkowej podatnika wynika z prawa unijnego. Zgodnie z dyrektywą z 2016 roku dotyczącą przeciwdziałaniu unikania opodatkowania wszystkie kraje członkowskie UE zobowiązane są do wprowadzenia w życie tego rozwiązania, Polska zamierza wprowadzić je od 1 stycznia 2019 roku.

Czym będzie exit tax?

Sposobem na siłowe zatrzymanie osób prawnych w Polsce.

Zgodnie z założeniami dyrektywy, podatnik będący osobą prawną (dyrektywa wprost wskazuje, że osoby fizyczne oraz podmioty transparentne podatkowo nie powinny podlegać temu podatkowi) podlega podatkowi w kwocie równej wartości rynkowej przenoszonych aktywów (w chwili ich przeniesienia), pomniejszonej o ich wartość do celów podatkowych (tj. jak mniemam w naszym kraju wartość niezamortyzowaną), w każdej z następujących sytuacji:

  • podatnik przenosi aktywa ze swojej siedziby głównej do stałego zakładu w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim, o ile państwo członkowskie siedziby głównej nie ma już prawa do opodatkowania przenoszonych aktywów ze względu na przeniesienie;
  • podatnik przenosi aktywa ze swojego stałego zakładu w państwie członkowskim do swojej siedziby głównej lub innego stałego zakładu w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim, o ile państwo członkowskie stałego zakładu nie ma już prawa do opodatkowania przenoszonych aktywów ze względu na przeniesienie;
  • podatnik przenosi swoją rezydencję podatkową do innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, z wyłączeniem aktywów, które pozostają faktycznie powiązane ze stałym zakładem w pierwszym państwie członkowskim;
  • podatnik przenosi działalność gospodarczą prowadzoną przez swój stały zakład z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego lub do państwa trzeciego, o ile państwo członkowskie stałego zakładu nie ma już prawa do opodatkowania przenoszonych aktywów ze względu na przeniesienie – przeniesienie działalności gospodarczej prowadzonej przez stały zakład oznacza operację, w wyniku której podatnik przestaje prowadzić podlegającą opodatkowaniu działalność gospodarczą w jednym państwie członkowskim, a zaczyna taką działalność prowadzić w innym państwie członkowskim lub państwie trzecim, nie stając się przy tym rezydentem do celów podatkowych w tym państwie członkowskim lub państwie trzecim.

Wszystko to brzmi bardzo mgliście i trudno na chwilę obecną, więc może wyjaśnię typowy przypadek zastosowania ww. przepisów – będzie nim np. otwarcie spółki zależnej (lub powiązanej) przez spółkę polską w dowolnej jurysdykcji zagranicą, z wykorzystaniem pieniędzy (w dyrektywie nigdzie nie ma wyłączenia opodatkowania obrotu pieniężnego) jakie mamy w spółce polskiej, podobnie zresztą jak wniesienie do takiej spółki wkładów niepieniężnych (praw autorskich, nieruchomości itp.)

Jaki z tego wniosek?

Osoby fizyczne i spółki komandytowe nadal będą mogły liczyć na tego typu optymalizację, np. przez przeniesienie swoich aktywów do spółki w innym kraju, natomiast spółki z o.o. i akcyjne muszą liczyć się z istotnymi utrudnieniami w obrocie międzynarodowym (gdzie ta deklarowana w Unii zasada swobody przepływu kapitału?)

Czyżby to był kolejny argument za tym, aby przesiąść się na spółkę z o.o. spółkę komandytową?